Mijn opa, dank je wel voor wie je was

 Mijn opa. Hij was van 1906 en 68 toen ik werd geboren. In zijn werkzame leven busschauffeur, maar daar ben ik me nooit echt bewust van geweest. Hij was stapel op me, al vanaf het allereerste begin. Misschien omdat ik vernoemd was naar zijn vrouw, mijn oma? Of omdat ik leek op z’n enige dochter, mijn  moeder? Opa was dol op de tuin, hield kippen, echt een megaschuur vol! En later, toen het teveel werd, fazanten. Hij at graag vis en elke dag een bordje rijstemeel, net als ik nu doe! Hij zat altijd stil te luisteren naar de dominee vanuit het kastje, maar ging, in mijn beleving, nooit mee naar de kerk, waarom weet ik eigenlijk niet, maar oma zat altijd alleen. Ik mocht vaak bij haar zitten, bank 20, daar zat ze op het hoekje. En daar bleef ze zitten, ook na opa’s dood. 

Opa zat graag op zijn eigen stoel, okergeel wastie en het had grote armleuningen. Hij zat dan voor het raam en naast de radiator, dat was toen een hele brede hoge kachel, waar je heerlijke warmte van kreeg en met je hele rug tegenaan kon zitten. Maar ’t liefst zat ik bij opa op schoot. Opa was een erg stille man, maar kon me soms opeens een aai over m’n hoofd geven en zei dan liefdevol: "Mien deerntie". 

Hij was een man van weinig woorden, ging stil zijn weg, deed wat gedaan moest worden en was veilig. Heel erg veilig. Ik wist precies wat ik aan hem had. En wist: bij opa is het goed te zijn. Bijna elke woensdagmiddag en zaterdag was ik bij opa en oma. Ik zong, speelde blokfluit of speelde met mijn nichtjes. Maar nooit ging ik weg zonder even bij opa te hebben gezeten. Hij keek naar buiten en stak zijn hand op naar iedereen die naar binnenkeek. Dat was mijn opa, stil, teruggetrokken maar veilig en vriendelijk. En terwijl de beperkingen hem zwaar vielen, slecht kunnen lopen, weinig meer horen, vergeetachtig worden met de daarbij behorende dingen als afscheid nemen van zijn kippen, zijn auto en van een gezond lijf bleef opa voor mij opa. En ik? Ik bleef zijn deerntie. En voor mij was dat genoeg.

Zijn overlijden overrompelde me enorm. We waren op vakantie en juist die dag zou hij met oma bij ons komen. Wát keek ik daar naar uit. Maar opa kwam niet. Hoe heftig was dat voor me! Maar wat een troost, waarmee ik nu leven kan is dit: mijn opa hield van mij. Hij heeft me geleerd wat het is om je veilig te kunnen voelen bij de ander. Om te kunnen vertrouwen, lief te hebben en te genieten van iemands aanwezigheid. Want hij was mijn opa. En ik zijn deerntie.

Dank je wel opa, voor de mooie jaren die je me gaf. Dank je wel voor wat je me leerde, wat je me in de stille, kostbare momenten liet zien en vertelde. Dank je wel voor de intense verbondenheid die we met elkaar voelden. Dank je wel dat je mijn opa was. En ik jouw deerntie.

Geschreven nav de opdracht van mijn cursus Rouwconsulent. 

Autisme en rouw

Een appje van mijn man. Ik lees het in mijn pauze. Rob is boos, loopt buiten heen en weer te mopperen. Wat nu? Later weer een appje. Opgelost. Gedoe met Geert en hij wil weten wanneer oma overlijdt. Tja...
Ik begrijp zijn gevoel.

Oma ligt nu al geruime tijd in het hospice en we gingen er van uit dat ze daar niet lang zou zijn. Ik twijfelde zelfs of ze de ambulancerit zou overleven daar naar toe. Maar oma krabbelde wat overeind, ging weer eten, kreeg fysio en liep met rollator naar de keuken van het hospice om daar te genieten van de maaltijd. Ze knapte helemaal op. En dat gunde ik haar. Maar het was heel lastig in mijn hoofd. Want daarvoor ging ze niet naar het hospice, toch. Dus ik begrijp Rob wel.
En ik app mijn man: 'Misschien moet je afspreken dat hij morgen toch nog eens meegaat, dan kan hij het proces van overlijden zien.

Die zondag gaan we naar het hospice. Rob en ik. De vragen die hij me afvuurt zijn wel vier verschillende geopende mappen in zijn hoofd. En ik besluit die eerst maar eens compleet te maken, voor zover mogelijk.
Het is veel hè. Opa en oma gaan verhuizen, dus je moet afscheid nemen van hun huis. Oma gaat sterven, dus je moet ook afscheid nemen van dat huis. En van oma.

Raak!

Ik geef toe aan mijn impuls en we rijden een blokje om, naar het nieuwe huis van opa en oma. Dat heeft Rob nog helemaal niet gezien. Terwijl zien en dus weten voor hem zo belangrijk is. Hij ziet het huis, ik zie hem het mapje sluiten. Volgende mapje...

Oma. Rob ziet haar maar vindt het heel spannend om naar haar te kijken. Hij wil ook niet aanraken. Oma ligt te slapen lijkt het, maar ze luistert alles mee en reageert met knikken en schudden. Gesloten vragen stellen dus. Ze is erg blij Rob te zien.
We praten met een vrijwilliger over zijn schilderij, wat hij oma heeft gegeven. Hij snapt niet dat het nog niet verkocht is. Maar begrijpt dat een hospice geen plek is om je schilderijen te verkopen. Je hebt hem toch aan oma gegeven?
-Ja maar, redeneert Rob, dan geef ik oma gelijk weer een ander. Voor deze vijftig nieuwe, zo denkt hij. En bijna heeft hij de vrijwiligger zover dat ze het koopt. Maar waar Rob het normaal lijkt te vinden, vindt zij het een beetje lastig: het schilderij wat oma kreeg kopen. En ik met haar.
Als we weer gaan zwaaien ze. Oma en Rob. Mapje 2 gesloten. Wat volgt?

Tijdens het vervolg van de rit rijden we langs het huis van oma. Rob staart er verbaasd naar.
-Het is nog precies hetzelfde!
Uiteraard. De tuin is niet meer zo netjes en o kijk, de gordijnen zijn verder dicht, maar verder staat het huis er nog, zie je dat? Tevreden knikt Rob.
-Ik dacht dat het weg was.  En hij oppert dat hij daar wel kan wonen. Tot ik hem uitleg dat het huis van oma is, dus dat hij oma dan moet betalen. Oké, laat maar dan, zo lijkt hij te denken. En ontspant. Mapje drie klaar!

Weet je, ik denk dat oma op 16 november wel is gestorven. Daar kun je wel van uitgaan. De precieze datum weten we nog niet, maar zeker dan is het klaar.
Cru? Nee, duidelijk. En dat blijkt.
-Ooooh! Dus dan is ze er met de Kerst niet en maakt ze ook niets mee van 2020.
Ik zie mapje vier sluiten. Rust en ontspanning in zijn hoofd en lijf. Vuisten zijn weg, handen liggen open, en ontspannen zit hij naast me in de auto.
-Oké, zullen we dan nu naar de verjaardag gaan?
Prima kerel. Ik rij.

Het is een richtlijn, die datum. En het was eng om te zeggen. Maar nu we gisteren bij ma sedatie hebben toegepast, om zo haar lijden te verzachten en de pijn weg te nemen, sta ik er nog meer achter. En denk ik dat ik de datum had kunnen vervroegen. Maar je weet natuurlijk nooit. Hoewel, natuurlijk? Sterven is nooit natuurlijk. Het blijft een tegenstrijdig proces van de strijd tussen goed en kwaad. En het is sereen. Haast heilig. De stille kamer. Een slapende oma. Klaar voor haar ontmoeting met God. Dankzij Jezus haar Middelaar. Dag ma. En bedankt dat je nog even zwaaide naar Rob. En hem zo hielp afscheid te nemen.

Het tussenstation, de hospice

Het duurt lang deze keer, voor ik een parkeerplekje heb gevonden. En ik ben al wat laat. Stel je nu voor zeg.
Maar als ik door de lange gangen loop, deur na deur voorbij ga en uiteindelijk eindig bij haar kamerdeur, zie ik haar. Ze is er nog. Gelukkig maar.
Want dat moeilijke wat ik vandaag ga doen en waar ik echt tegenop zie, dat is niet moeilijk genoeg om na te laten, dat wil ik meemaken met alles wat in me is. De pijn, het verdriet en de dankbaarheid, omdat dat wat ma wil, kan. Weg uit het ziekenhuis, naar een hospice. Waardig sterven.

- Wil je voorlezen uit het dagboekje?
Ik open de Bijbel bij Lukas 5:27. Bizar is dat toch, dat je zo vaak een woord vanuit de Bijbel krijgt, juist als je dat nodig hebt, passend bij je situatie nu op dit moment. Verwonderd lees ik over de roeping van Levi. Dat Jezus zegt: Volg Mij. En dat hij alles achterlaat en Jezus volgt.
En dat Jezus even later zegt: Wie gezond zijn hebben de medicijnmeester niet nodig, maar wie ziek zijn. Hij is gekomen voor zieken. Geneest ze en deelt uit van Zijn overvloed.

We raken in gesprek, ma en ik. Over alles achterlaten. Precies wat zij nu doet. Daar, liggend in het ziekenhuis bed, spullen die klaar staan om mee te gaan naar het Hospice. Een tussenstation tussen redelijk goed en sterven in: doodziek zijn. Lopend het ziekenhuis in, maar complicatie op complicatie zorgde er voor dat ma nu in de ambulance naar het hospice wordt gebracht. Zo ontzettend achteruitgegaan de laatste dagen. En dan nu alles achterlaten. Jezus volgen. Ja, dat zeker. Hij is in Zijn hemelse heerlijkheid, bij God de Vader, en daar mag zij binnenkort ook zijn. Daar heeft ze van getuigd, daar wijst ze ons op. Maar toch, dat alles achterlaten hè. Niet vrijwillig, zoals Levi, maar noodgedwongen. Het valt haar zwaar.

De ambulancebroeders komen. Ze brengen haar weg, naar het laatste plekje hier op aarde. Maar ze gaan met een omweg. Ze rijden langs haar huis. Zetten de ambu op de oprit. Halen ma uit de wagen en laten haar heel bewust afscheid nemen van wat was en niet meer terug gaat komen. Wat een krachtdadig handelen van deze lieve mensen. Wat een prachtig moment voor mijn schoonmoeder.

Nu is ze daar en wacht op het moment dat Jezus haar roept. Volg Mij, laat alles achter en kom. Kom in, u, gezegende van mijnVader en be-erf. Be-erf Gezondheid, Leven en Overvloed. Voor altijd genezen. Ze zal Volmaakte schepping van Jezus zijn.
Ach, ze krijgt veel meer terug dan ze had. Ze zal haar ogen uitkijken. Wat een heerlijkheid!

Afscheid nemen

- Kom, je moet even kijken hoe netjes het op zolder is. Stralend kijkt mijn moeder me aan.
Zondagochtend. Ik wordt vanuit de heerlijk warme zon meegenomen naar de koele woonkamer en weer wat later naar de hete zolder. Wat een orde.
-Best slim zo af en toe hè, verhuizen. Ik knipoog. Mijn ma heeft er echt zin in. Liever gisteren dan vandaag zeg maar. En in de afgelopen week kregen we een enthousiast appje. ´Wil je wat, dan kom je uitzoeken.´ Ik bleef weg. Dat was geen desinteresse. Maar appje gelezen en geparkeerd, ergens ver in mijn achterhoofd. Pas zondagochtend, toen ze me vroeg mee te lopen, dacht ik: o ja!
Er was niets meer uit te zoeken. Ik ben ook niet van al die spullen die ik hebben moet of wil. Ik heb genoeg aan mijn eigen zooi. Maar soms, je weet nooit hè. Dingen en spulletjes waarbij direct prachtherinneringen naar boven komen laat ik niet staan. Sterker nog: die heb ik allang meegenomen.  Dat ene snoeptrommeltje bijvoorbeeld. Felgeel Tupperware, niet eens mooi. Maar elke dag na schooltijd mochten we er twee dropjes uit. Om te smullen. Want dat was het dan hè. Twee dropjes en wat drinken. Punt. De rest kwam bij het avondeten. Aardappelen, groenten en een klein stukje vlees.

Deze zondag zie ik een schilderijtje in het trapgat hangen. Hiervan moet ik het weten:
-Verhuizen jullie die mee? En de foto van uw grootouders?
De foto van mijn overgrootouders gaat mee, maar mijn naam komt achterop. De andere doe ik voorzichtig in mijn fietstas. Een ingelijst kaartje met de trouwtekst van mijn opa en oma daar op. Hangt al vanaf 1939 in de bloedlijn van de familie.

 "Verblijdt u in de hoop, zijt geduldig in de verdrukking, volhardt in het gebed."

Paste exact bij mijn oma. En wil ik nu graag in ons huis.

Samen met nog wat heel oude Jaap en Gerdientjes geef ik het een mooi plaatsje in onze woning.

Maandagavond. Met elkaar zitten we rond de tafel. Mijn schoonfamilie. Samen luisteren we naar mijn schoonmoeder. Vorige week is bij haar galwegkanker geconstateerd met veel uitzaaiingen in de lever. Conclusie: uitbehandeld. Nog voor behandeling plaatsvond. 

Mijn schoonmoeder is dapper en moedig en denkt erg ver vooruit. Ze wil nu graag alles verdelen en al heel veel opruimen, zodat wij dat niet hoeven te doen. Best een beetje lastig. Soms denk ik, er zijn belangrijkere dingen. Maar dit is voor haar belangrijk en daarom gaan we er in mee. Ik zie het als uiting van liefde voor ons. Wat gedaan is hoeven jullie niet meer te doen. 

In een totaal andere sfeer als zondag zitten we rond ma. We overleggen, verdelen wat belangrijkere dingen en taken en luisteren vooral. Er is geen enthousiasme over wat we meekrijgen, geen blijdschap omdat er opgeruimd wordt, er is pijn, verdriet en onzekerheid over wat komen gaat.

Zo is het leven hè. Onzeker, vaak vol pijn. Omgaan met gemis en afscheid nemen is volgens mij niemands sterke kant, tenzij er iets heel fijns voor in de plaats komt. Zoals bij mijn ouders. Kleiner wonen, minder tuin, minder zooi, ze kijken er naar uit. En het is ze gegund. Maar ook bij hen merk ik dat afscheid nemen van bepaalde dingetjes pijn doet. Je laat ten diepste de herinnering aan een herinnering los. Iets wat was en nooit meer terugkomt. Maar afscheid nemen van iemand die een levenlang met je is meegegaan is zwaar. Sterven hoort bij het leven, zeggen ze, maar zo was het niet bedoelt. Afscheid nemen is een beetje sterven. Zeggen ze ook en daar voel ik in mee. 

Wat ons het komende half jaar te wachten staat? Feit is dat afscheid nemen centraal staat. Van mijn ouderlijk geboortehuis, van iemand die me dicht bij staat. Zwaar genoeg lijkt me. Daarom neem ik vrijwillig afscheid van dingen die me nu even te veel zijn. Sport, vrijwilligerswerk enzo. Nu alleen even wat er toe doet. De rest komt wel weer. Of niet. De tijd gaat het leren.

Eén ding staat boven alles. Eén Iemand bedoel ik. Verandert niet, blijft altijd en heeft alles in Zijn hand. Mijn schoonmoeder, mijn ouders en mij. 

Ik kijk nog eens naar de trouwtekst van mijn opa en oma. En ik weet: Focus je op Hem die hoop, geduld en volharding geeft. En doe wat je hart vindt om te doen. In Zijn Geest leef ik voor Hem en voor de ander. Dat geeft houvast. Nu en bij het naderende afscheid. 

2018-2019

- Goedemorgen schat, hoe voel je je vandaag?

Ik hang wat op de bank, met mijn ontbijtbordje in mijn hand en zoek naar woorden.

Hoe voel ik me vandaag?

- Lastig te benoemen, beetje melancholisch denk ik. Beetje last van alles. Gewoon wat was en niet meer terug komt. Wat gaat er komen er hoe gaan we daarmee om? Dát, weet je? Vertwijfeld kijk ik mijn man aan. Er is in 2018 weer zoveel gebeurd. Wat brengt 2019? Onzekerheid steekt de kop op. Hoe kan ik dit jaar in gaan, verder gaan? Terwijl alles hetzelfde blijft? Gewoon weer in het ritme van alle dag: opstaan, eten en drinken, werken, naar bed, repeat. Ik ben het doel een beetje kwijt geloof ik. En voel me leeg en moe. Tweeduizendnegentien. Het klinkt zó vreselijk ver weg van... ja van wat? Van Kerst? Van het jaar nul? Van mijn geboortejaar? Zo ver weg de geschiedenis in. Het voelt een beetje als of ik ronddool in een geschiedenis van zesduizend jaar en nog is het einde niet. Nog komt Jezus niet. En ook dat voelt weer dubbel, want er zijn nog zoveel mensen die Jezus nog niet kennen. Die Hem niet zien als hun Verlosser en Zaligmaker? Dus, gelukkig, nog is het einde niet. Maar Hij komt! 

Gisterenavond zongen we in de kerk: 'De toekomst is zeker, ja eindeloos goed. Als ik U mag kennen, als ik U ontmoet.' Vanmorgen klonk het: 'Onze hulp is in de Naam van de Heere, Die hemel en aarde gemaakt heeft, Die trouw houdt en eeuwig leeft en niet laat varen wat Zijn hand begon'. 

Dat geeft me moed om door te gaan. Met Gods liefde, Zijn trouw en hulp gaan we het nieuwe jaar in. Nog steeds kans om te getuigen van Hem! Nog steeds tijd om liefde uit te delen aan mijn man, gezin en alle anderen. Nog steeds gelegenheid om tijd met elkaar door te brengen en een licht te zijn in deze donkere wereld. Niet in eigen kracht. Vanuit mijzelf is er niets goeds. Maar omdat onze hulp is in de Naam van de Heere, die Hemel en aarde gemaakt heeft. Zo'n machtig God, Hij gaat door. Ook met mij. Met ons. Ook in 2019, al is dat heel ver weg van de kribbe en het kruis. Het is toch heel dicht bij. Hij is in mij. Immanuel, God met ons.

Even lekker lachen!

Het was echt een heel goede en vooral troostrijke preek over psalm negen. En ik voelde me een gezegend mens toen de dienst was afgelopen. Niet in de laatste plaats omdat ik tussen beide dochters in in de kerk zat. Hoe vaak komt dat nu nog voor! Direct na de dienst Jorike gedag gezegd en Willeke even voorgesteld aan een verschrikkelijk mooi mens, waarvan ik zo blij ben dat ze in onze nieuwe gemeente zit! En al lopend naar de uitgang - trap af, stukje lopen, weer trap af- praten we zomaar over van alles en nog wat. Zo kan het gaan...

Eenmaal buiten ril ik. Brr, wat is het koud. En donker. Het overgrote deel van de gemeente is al huiswaarts. Slechts twee mannen staan vlakbij de uitgang te praten. Ik ken ze wel. De één woonde vroeger vlak naast me. De ander komt af en toe hier. Kerkte vroeger daar waar wij ook gingen. Een jonge man. Single. Terwijl ik links wil gaan, daar staat de fiets, begint Willeke naast me opeens wild te zwaaien en ze schreeuwt:
-Da-ag lieverd!!!!!
De mannen kijken op. De één lacht, de ander kijkt verbaasd. En ik? Ik schrik. O help! Een Willeke-actie! En ik grinnik tegelijk. Ik kijk naar Willeke. Naar die ene, naar die andere man. Dan weer naar Willeke. En vraag stomverbaasd:
-Tegen wie zeg jij dat nou??
De interesse is inmiddels gewekt, als Willeke doodleuk zegt:
-Kijk, daar gaat Jorike, ze fietst naar huis. En ik zwaai haar gedag.

En inderdaad, daar in de verte zie ik Jorike, ze kijkt nog eens om en ik zwaai snel heel hard terug. Helemaal niet gezien! Ik dacht dat ze allang weg was.
Maar ondertussen kriebelt er iets diep in mij omhoog en ik kan niet anders dan in lachen uitbarsten.
Vooral het gezicht van die mannen, zo stomverbaasd! Omdat zij Jorike ook niet hadden gezien. Omdat ze dachten dat Willeke hen aansprak! Net als ik even dacht trouwens... ! We zeggen ze snel gedag. Maar o help, ik kan bijna niet lopen van de lach. Tot grote verbazing van toch nog elders pratende gemeenteleden, die alles even hadden gemist, struikel ik zo'n beetje naar mijn fiets.
Gierend van de lach fietsen we naar huis. Hè, wat doet me dat goed. Dat was te lang geleden eigenlijk. In die zin mis ik mijn meiden thuis best. Maar deze avond maakt veel goed. Een goede preek en even heerlijk gelachen.
Dus als we elkaar nu zien, weet je wel wat we zeggen hè. Da-ag lieverd! Hahahaha

Vakantieperikelen

De vakantieperikelen zijn in volle gang. En nadat Willeke afgelopen maandag haar school verliet, het diploma stevig onder haar arm geklemd, maakte Geert zich op voor zijn afscheid van de basisschool.
Hij was er klaar voor. Prima, laat maar gaan. Vakantie, hij juicht het toe. Hoe langer hoe beter. Zelf had ik er wat meer moeite mee. Lastig, de jongste van de basisschool? O nee, dat in geen geval. Ook ik vind dat prima. Maar afscheid van bepaalde leerkrachten, dat kostte me wel wat moeite. Vooral de IB-er, die zowel Jorike als Geert intensief heeft begeleid ga ik missen. Want ze begeleidde mij net zo goed. Het waren altijd gezellige 60-minutengesprekjes met haar, die twee keer in het jaar. We spraken bewust om 8.30 uur af, zodat we alle tijd hadden, wetend dat we het eerste half uur nog even niet aan de kinderen toe kwamen. Dan ging het over van alles en nog wat, maar niet over hen. Natuurlijk overdrijf ik  nu wat, maar het zegt hoe ik het waardeerde. Want ze nam er absoluut wel de tijd voor. En dat gaf mij het gevoel dat ze er voor me wilde zijn. En dat was ze dan ook. Maar vooruit, dit niet verder vertellen maar, anders komt ze nooit meer aan de kinderen die haar nodig hebben toe natuurlijk :)

Het afscheid verliep gisterenavond behoorlijk stormachtig en Geert was dan ook blij dat hij vrij was vandaag. Maar wat nu te doen.... Een beetje uit zijn normale ritme was hij wel. En vol verlangen wachtte hij op de bestelling die hij had geplaatst bij een goochelwinkel. Geert goochelt namelijk als de beste en neemt iedere uitdaging aan.

Rob wordt nogal eens uitgenodigd een goocheltruc te komen kijken. Dat is ingewikkeld! Want Rob moet er even over na denken. Geert wil het nú weten. En zo staan de jongens weer tegenover elkaar. Gelukkig weet ik dat Rob heel veel duidelijkheid wil. Dat wordt steeds meer lijkt het wel. Goed teken: hij kan meer uitleg aan. Dus als ik Rob uitleg dat Geert nog 20 minuten thuis is en dan even weg moet, kan Rob opeens wel snel beslissen en laat Geert vol vuur zijn nieuwe truc zien.

Grappig hoe dat werkt. Ook vermoeiend. Nu het vakantie wordt, is het vast de hele dag van alles uitleggen. Maar dat doe ik graag. Want dan is het snel duidelijk en dat geeft rust. En heeft mama toch ook een relaxte vakantie.

Een lieve moeder uitgezocht

Het is al weer zo lang geleden dat ik op deze manier aan het schrijven sloeg. En dat terwijl er hier zoveel gebeurt! Ik kan elke dag wel wat schrijven, maar juist doordat er veel gebeurt, lukt dat dan weer niet.
Allereerst even een geruststelling: de vissen leven nog. Allebei ja. Ze hebben een gevecht geleverd van leven op dood, maar kozen ieder voor zich de minste te zijn en elkaar in lieve vrede te accepteren. Kijk, daar kunnen we nog wat van leren, lijkt me.
Weet je even niet waar ik het over heb, een blogje geleden vind je het indrukwekkende verhaal van deze domme mama, die er een vis bij kocht...

En verder... waar zál ik beginnen?
Manlief loopt weer wat. Dat is zeker het vermelden waard. En erg fijn voor ons allemaal.
De jongens gaven hem zo'n groot compliment, de rillingen liepen over mijn rug.
'Pa, zo zei Rob, ik vind dat je een heel lieve moeder voor ons hebt uitgezocht.' En stralend kijkt hij van mij naar z'n papa en terug.
Geert gaat er gretig op in:'Dat ben ik nou eens helemaal met je eens.'
Hiermee te kennen gevend dat dat meestal niet het geval is.
Zulke momenten hè, daar genieten we zo van. Die oprechte en directe uitspraken van iemand met autisme. Zo puur en eerlijk.
En dan denk ik: ach, wat missen mensen zonder autisme toch ontzettend veel. Net als hun ouders trouwens.

Verder ondergaan we de perikelen van het einde van het schooljaar gedwee. Wat moet je anders hè?
Voor Geert nog één weekje: volgende week dinsdagavond neemt hij afscheid z'n school. En wij met hem. Einde van 16 jaar basisonderwijs. Wat dat zegt? Dat we oud worden, ja ik weet het. En, denk ik dan, nou én? Zo is het nu eenmaal en ach, ik vind het wel prima.
Geert zelf vindt het wat lastiger, dat afscheid. Spannend vooral. Samen met het moe zijn wat zo bij deze tijd hoort, is het hier soms net een rustoord :) Een heel gespannen rustoord met vooral veel stress. Je begrijpt: we kijken uit naar de zomervakantie. Even lekker niets. Even lekker weg. Waarheen? Nog geen idee. Iets met rust. En zonder stress. Maar of dat gaat lukken?

Het lijkt me het beste als we kijken naar die vissen en leren de minste te zijn. Dan wordt rust vrede en accepteren we elkaar zoals we zijn. Dat voelt vast als een vis in het water. Zo goed.

Vroeger, toen we nog loomden

Behoorlijk gespannen kijkt hij me aan. Zijn mond vertrekt, zijn ogen groot.
-Wanneer ook al weer?

Ja, binnenkort gaan we er een paar daagjes tussenuit. En Geert moet mij dan missen.
Hoe erg is dat!
En toch gaan! Kan hij direct leren dat hier alles blijft lopen, dat het heus wel goed komt (en dan ga ik even niet van enge scenario's uit... En al helemaal niet hem mee vermoeien!).

Hoe deden we zoiets vorig jaar ook al weer? Ik zie Geert denken...
- O ja! Vroeger maakte ik een loombandje.
Met veel kabaal schuift hij de stoel naar achteren, rukt de kast open, grijpt de vakjesdoos met nog honderden overgebleven stiekjes en gaat aan de slag.
Veel zin heeft hij niet. Veel tijd neemt hij niet. Dus binnen heel snel heb ik een loombandje om mijn pols. Blauw/wit en zo simpel mogelijk.
- Om houden hoor! Tot je terug bent.
Ik beloof.

- Ohh... zucht hij. Nu moet ik er ook één voor mezelf maken. Anders kunnen we niet aan elkaar denken!!

Wat een opgave. Na vorig jaar tig bandjes op één dag, nu er nog  één te moeten maken....
- Zal ik het anders even voor je doen? zing ik.
Opgelucht kijkt hij me aan.
- Doei, ik ben voetballen!

Zie, hij redt het wel. Een loombandje is genoeg om je mama heel dicht bij je te houden, ook al is ze ver weg... :)

Op eigen benen

-Nou-ou hij is laat.
-Hoezo, twee uur toch?
-Ja maar meestal is hij vijf minuten te vroeg...


Manlief loopt al richting raam.
-O kijk, daar is-t-ie al.
Precies op tijd!
Rob rent naar de deur. Hij doet open, want dit bezoekje betekent maar één ding: gebak!


Even later zitten we met koffie en gebak geïnstalleerd. Bespreken we de afgelopen tijd. Bijna een half jaar thuisbegeleiding, terwijl het alweer negen maanden geleden is dat Rob bij Karakter startte. En dan nu de finish. Laatste bezoekje, laatste keer.


Mooi hoe Rob precies kan zeggen wat hij bij Karakter geleerd heeft:
Aardig zijn voor elkaar
Dingen vragen
Beleefd zijn


En dan wat wij allemaal geleerd hebben!! Echt te veel om op te noemen :) Jammer hè...
Zoveel dingen geleerd die goed waren voor onszelf en voor elkaar.


En dan wil mentor zelf ook nog wat leren natuurlijk.
Maar echt, wij weten niets te noemen wat hij anders had moeten doen. Wij zijn dik tevreden.


Met een klein cadeautje waarin we de warmte en lichtpuntjes van Karakter en zijn aanwezigheid nog eens benadrukken en een bedankkaartje, loopt Martien weg. Lachend zwaaien Rob en ik hem uit.


Ja! Wij gaan het weer zelf redden. We staan weer op eigen benen en we gaan er voor!


Dag Martien, je bent een geweldige fantastische sociale therapeut!!!

Loslaten

Het was nog maar zo kort geleden, die intake bij het begeleid wonen op weg naar zelfstandigheid. Maar dan opeens dat telefoontje: er is plaats. En na een korte bedenktijd zei ze: ja, ik ga...

Dat het deze week vakantie is, daar hebben we tot nog toe dus nog niet veel van gemerkt.
Kreeg Willeke maandag de sleutel, het was direct knallen met alles wat nodig was.
Maar... ze zit er. Het is gelukt. En daar is ze heel trots op en blij mee. En wij met haar.

Die grote linnenkast, die in delen nog niet eens helemaal in de auto paste, is in elkaar geklust door Willeke zelf. En oké vooruit, papa hielp haar vooral...
En ál dat andere wat je nodig hebt om op kamers te gaan, alles moest nog gekocht worden, al had ze ook al wel wat dingen gekregen. Mens nog an toe, zei mijn oma vroeger. Nou inderdaad: mens nog an toe. Wat een spullen, wat een gedoe, wat een denkwerk, wat ontzettend gezellig!!

En dan haar kamer leeg. De stofwolken vlogen ons om de oren. En Willeke weet het: dit moet ik leren. Niet dat ik niets heb geprobeerd hoor, maar ja...

Nu ze echt helemaal geïnstalleerd is, gaan mijn gedachten wel even die kant op.
Loslaten begint bij elke leeftijd, maar dit is wel behoorlijk definitief.
Heb ik het goed gedaan? Gaat ze het redden? Er is zoveel níet gelukt... Zou ze me dat kwalijk nemen? Al die dingen die fout gingen, die anders gingen dan ik had gehoopt? Zoveel woorden teveel gezegd. Te weinig gezegd. Verkeerd gezegd. Zoveel blikken die niet zeiden wat ik wilde, zoveel...

Ik moet haar loslaten. Nee. Fout. Ik mag haar overgeven. Want waar ik fouten maakte, daar maakt Jezus het goed. Waar ik dingen niet zei, zegt Hij het haar wel. Heeft ze het moeilijk, voelt ze zich alleen? We mogen weten dat Hij bij haar is. Hij draagt haar, Hij beschermt haar. Veel beter dan ik kon, kan en ooit zal kunnen.
Wat is het heerlijk om te weten dat ze vast ligt in de handen van onze Redder. Alleen bij Hem is ze veilig.

Willeke, ik wens je Zijn liefde, Zijn aanwezigheid en Zijn bescherming.
En toch, je weet me altijd te vinden hè. Maar meer is: Jezus zal er, nog meer dan ik, altijd voor je zijn.

Welkom thuis van Karakter!!!

Opeens vliegt het me aan. In de auto: zal het inderdaad wel goed blijven gaan? Kunnen we het redden, hebben we genoeg handvatten, lukt het Rob zo lief te blijven als hij nu is???
Kom op Aline, vertrouwen alsjeblieft! Weg die gedachten, nu is het zover en nu dus genieten!

Zomaar opeens kwam die onzekere gedachte in me op. Toch heb ik er juist wel veel vertrouwen in. We hebben veel geleerd, we kunnen het gewoon en Rob lijft zich echt wel gedragen
En anders niet, dan pakken we dat gewoon weer op, zoals we altijd al wilden doen.

Weet je, ik ben gewoon een beetje zenuwachtig, zo in de auto op weg naar het afscheid. Want ik haat afscheid nemen. En natuurlijk is dit leuk, want het is zoals we hoopten dat het zou gaan, maar toch...
Je bouwt wat op, ook met de mensen daar. Je geeft ze je vertrouwen, sterker nog, je geeft ze jouw kind. Je deelt de meest ellendige dingen: ik kan het niet, ik red het niet, ik wil niet meer en je lacht met ze om de leuke dingen. Die zijn er ook!

En dan nu dit moment. Naar toe geleefd. Afspraken over gemaakt. Dingen doorgesproken, Cadeautjes gekocht voor de groep, de kinderen en de therapeuten. Ingepakt en bij ieder een persoonlijk woordje. Een dankmail gestuurd voor alle socio's, gewoon omdat ze er vandaag nu eenmaal niet allemaal bij kunnen zijn. Een mail die recht uit mijn hart kwam en me blijdschap gaf omdat ik heb kunnen zeggen wat ik wilde zeggen. Heerlijk!

Na een uurtje rijden we weer terug. Tassen vol in de auto. Cadeautjes en gebak uitgedeeld of neergezet. Afscheid genomen. Met een hand, zonder tranen. Gelukkig maar. Opgelucht rijden we de straat in. Rob ziet het al: de vlag hangt uit, de vlaggetjes wapperen in de tuin. En in de koelkast staat een grote echt koffietaart. Zijn favoriet, mijn specialiteit. Rob: WELKOM THUIS!

Van de ene instantie naar de andere

En dan opeens gaat het heel snel.
Het samenwerkingsverband gaat akkoord met onze keuze en geeft een toelaatbaarheidsverklaring af voor een VSO. Pffff
De Blink gaat in verband hiermee een afwijzingsbrief maken, omdat zij voor Rob niet de perfecte school zijn. Pffff
Gemeente Veenendaal zegt toe dat ze Rob gaan vervoeren naar De Toekomst. Pffff. Ook al hebben we het nog niet zwart op wit, toch heb ik er wel een beetje vertrouwen in.


We vullen aanmeldformulieren in voor de gemeente, dat moet weer helemaal overnieuw. We regelen busjes Ede en Veenendaal, omdat Rob ook nog een poosje bij Karakter woont, maar niet meer de hele week. We mailen over en weer met de nieuwe school, maken plannen voor een afscheid op de oude school en communiceren alles zorgvuldig met Karakter, want ja, het is handig dat hun er ook van af weten :).


Ondertussen is er ook een afscheidsdatum bekend gemaakt, want onze Rob komt weer naar huis. Op DV 18 februari gaat hij afscheid nemen bij Karakter, al komt hij wekelijks nog even op visite voor de PMT (Psycho Motorische Therapie). We maken een aftellijst, regelen weer PGB, regelen weer kinderbijslag en de tot vorig jaar geheten TOG. Bellen, mailen, inloggen bij DigiD, A4-tjes printen, enveloppen likken, postzegels plakken. En nog eens. En nog eens...


Soms weet ik even niet meer wat ik al wel of niet gedaan heb. Heb ik nou dat formulier... of was dat voor die andere instantie? Weten hun het nu wel of niet? Is dat goed aangekomen en hebben ze dat geregeld?


Vanochtend kreeg ik een bewijs van de toegekende kinderbijslag (die moest er af omdat Rob niet meer thuis woonde). Ook vanmiddag kreeg ik een bewijs van de toegekende kinderbijslag...
Gelukkig ben ik niet de enige die misschien wat dubbel doet...
Maar gelukkig is die dubbele kinderbijslag dus geregeld!

Dag Rob

Bons, bons...

Mijn hart gaat te keer.

Een steen in mijn hart

Koud en warm tegelijk

Een zwaard door mijn ziel

Zo meteen met ons drieën naar Karakter

Met z'n tweeën terug

Dag Rob,

Wat moet ik zeggen?

Veel plezier?

Ja, ik wens je veel plezier

En ik zegen je

in Jezus naam:

Hij blijft bij jou!!!

Dag

Ik hou van je

Je mama

Over werkweek, HMS en afscheid

Dat het al lang geleden is dat ik een blog plaatste, of een reactie op jouw blog, heeft niets met 'geen tijd' te maken. Of met de vakantie. Het ontbreekt me helemaal aan energie.
Ik kan geen energie opbrengen om blogjes te schrijven, laat staan om blogjes, of wat dan ook, te lezen.
Is het het voorjaar? De hooikoorts? Is het ons intensieve gezin? Of 'al' mijn activiteiten ernaaast?
Wist ik het maar. Het enige waar ik zin in heb is plat te gaan, slapen en verder slapen.
Dingen die ik doe geven me geen energie meer, kosten me het vooral.
Een wasje ophangen, een artikel lezen of de badkamer doen, het maakt niets uit.
Maar ook de computer maakt me moe. Er zijn dingen die ik moet doen, als betalingen of mailtjes, maar dan houdt het al snel op. Manlief hier is verbaasd...

De vorige maand had ik vijf intensieve gesprekken over de kinderen. Dat moest, maar het waren er vijf te veel. De belijdenisdienst kostte me ook veel energie, onzin maar waar. Net als die dag ervoor in de trein, waar ik over blogte. Sinds die tijd ben ik zo energieloos.
Het regelen van alles voor de werkweek van Jorike volgende week..
De huisarts, die me vertelde dat HMS niet bestaat, dat het psychische pijn is bij Jorike.
Ach alles gewoon, laat ik maar stoppen met opsommen...

Jorike bereidt zich in elk geval goed voor op de werkweek. Berlijn wordt het. Ze heeft de groep een mail gestuurd over haar beperking wat betreft HMS, samen met een verwijzing naar een filmpje, die ik enblij dat ze geen moeders meevragen...

Het is lastig, een besluit nemen. Maar op dit moment zeg ik jullie even gedag. Ik stop met schrijven zolang ik kan :-) en ik stop met lezen. Ik zal het missen, want dat deed ik nu ook al, maar het is beter even afstand te nemen. Wie weet komt snel de energie terug en ga ik weer helemaal uit m'n pen.
Voor nu wens ik jullie een heel goede zomer, met veel zon en warmte. Vooral warmte naar elkaar en warmte van de Geest. Hij is het die Leven geeft!

Hier het beloofde filmpje over HMS.